خطر بازگشت پوپولیسم هنوز وجود دارد

خطربازگشت پوپولیسم هنوز وجود دارد

امان محمد خوجملی: در انتخابات اخیر ریاست جمهوری اصولگرایان علیرغم شعارهای پوپولیستی عامه پسند و با وعده سه برابر کردن یارانه ها از اصلاح طلبان واعتدال گرایان و اصولگرایان میانه رو شکست خوردند. نشانه های کاهش پوپولیسم کاهش شکافهای طبقاتی، کاهش فقر، بهبود وضعیت معیشتی طبقات محروم جامعه، بهبود وضعیت ضریب جینی که بین صفر و یک بازی می کند می باشد که این عدد هرچه به صفر نزدیکتر شود به عدالت نزدیکتر است و هرچه به عدد یک نزدیکتر شود به بی عدالتی و فقر و فلاکت نزدیکتر است. در دولت اول روحانی در خصوص وضع معیشتی طبقات محروم جامعه خیلی دستاورد محسوسی احساس نشد چون دولت مشغول رتق و فتق امور و خرابیهای برجای مانده از دولت قبل بود.

گرچه در سیاست خارجی و امور بین المللی و لغو تحریمها و خروج از انزوای جهانی دستاوردهای بسیار درخشانی داشت. اما طبقات محروم آنرا احساس نمی کردند چون برایشان به آب و نان تبدیل نشده بود. پس چطور روحانی با این وضعیت نا مناسب اقتصادی و اجتماعی نامزد محافظه کاران را شکست داد.؟ دلیل اول این می تواند باشد که محافظه کاران نامزد مناسبی را برای رقابت با اصلاح طلبان انتخاب نکردند چون او ارزشهای اصولگرایان را آنطور که باید و شاید نتوانست به مخاطبان خود منتقل کند. دلیل دوم می تواند این باشد که مردم شعار یارانه را از زبان نامزد اصولگرایان باور نکردند.

مردم شعار یارانه را ازمصداق واقعی خود از احمدی نژاد جستجو می کردند که او هم نبود.دلیل سوم می تواند این باشد شعار یارانه کار خودش را کرد ولی کفایت نکرد. 16 میلیون رای نصفش متعلق به این گروه فقیر بود که با آنها رای دادند.یعنی اگر آنها شعار سه برابر کردن یارانه ها را مطرح نکرده بودند رایشان بیش از هشت میلیون نبود. اما بنده اعتقادم این است که در این انتخابات نامزد اصولگرایان به جای ابراهیم رییسی محموداحمدی نژاد بود رای آنها به بیست میلیون نزدیک می شد و روحانی با اختلاف یکی دو میلیون رای پیروز می شد. در چنین شرایطی با دو قطبی شدن انتخابات میزان مشارکت واجدین شرایط به بالای هشتاد درصد نرسد نمی توانیم با اختلاف شش هفت میلیونی بر رقیب پوپولیست خود پیروز شویم.

زمینه های پیدایش پوپولیسم یعنی فقر، محرومیت،بیکاری، ظلم، ستم، بی عدالتی و تبعیض و نابرابری و حشتناک در جامعه وجود دارد تا زمانیکه این محرومیتها باشد پوپولیسم منتظر فرصتی خواهد بود که اگر مهیا شود خودش را نشان خواهد داد.ما زمانی می توانیم پوپولیسم را باز گشت ناپذیر کنیم که درزندگی طبقات فقیر و محروم جامعه بهبودی بسیار محسوسی حاصل شود تا فقرا به آن شعاردل نبندند. اینهم مستلزم این است که کارهای بسیار اساسی و زیربنایی دربلند مدت و پایداردر اقتصاد صورت گیرد تا این آرمان محقق شود.در زمان اصلاحات هم گفته می شد اصلاحات برگشت ناپذیرمی باشد ولی بعدها مشخص شد که چنین نبوده است. بعضی از نظریه پردازان اصلاحات شعار اصلاحات مُرد و زنده باد اصلاحات را سر دادند. هر عملی که کاملاً نهادینه نشود احتمال بازگشتش وجود دارد مگر اینکه تمام راهها و منفذها و خلل و فرجهایش با اقدامات عملی کاملاً بسته شود.26/4/1396 .

امان محمد خوجملی ...