به مناسبت سالگرد انقلاب اسلامی؛ انقلاب کردنی یا شدنی؟

به مناسبت سالگرد انقلاب">انقلاب اسلامی؛ انقلابها کردنی یا شدنی؟

امان محمد خوجملی: آیا انقلاب کردنی است یا شدنی بحثی است گشوده و در این خصوص میان کارشناسان اتفاق نظر وجود ندارد. بعضیها معتقدند انقلاب کردنی است و باید مقدمات آنرا فراهم کرد و آورد. بعضیها هم معتقدند اگر شرایطش فراهم شود انقلاب شدنی است وبا پای خود خواهد آمد و به اراده ی من و شما بستگی ندارد. برای آنهم هشت شرط برشمرده اند که اگرآنها فراهم شود وقوع انقلاب حتمی است. از این شرایط چهار تای آن در سطح حکومتها اتفاق می افتد و چهار تای آن در سطح جوامع.در سطح حکومتها عبارتند از بحران مشروعیت، بحران کارآمدی، اختلاف در هیئت حاکمه و اختلاف در درون نیروهای امنیتی. در سطح جوامع هم نارضایتی عمومی، وجود جنبش، سازماندهی جنبش و رهبری واحد.

 

برخی از جامعه شناسان هم معتقدند وقوع انقلاب در جامعه را از قبل نمی شود پیش بینی کرد که بوقوع می پیوندد یا نه. چون روی دادهای اجتماعی منفرد هستند یعنی تکرار ناپذیرند. آنها معتقدند سخت ترین کار برای حکومتها  هنگامی است که زمان تغییر سیاست فرا می رسد. بدترین کارزمانی است  که تغییر سیاست را انجام نمی دهد. هر چه این تغییر سیاست به عقب بیفتد هزینه هایش برای حکومتها بیشتر می شود هر چه این هزینه ها بیشتر شود انجامش برای حکومتها مشکلتر خواهد شد. از این به بعد است که حکومتها دو دلی تغییر و عدم تغییر را کنار می گذارند و راه عدم تغییر و اصلاح را در پیش می گیرد و حکومتها با انسداد و اختناق کامل سیاستهای خود را جلو می برند.

 

 فرایند انقلاب از این مرحله به بعد است که شروع می شود. معلوم هم نیست که کی به نتیجه برسد. شاید هم به نتیجه نرسد. چون بعضی کشورها مانند کره شمالی و ترکمنستان کل کشور را به صورت پادگانی اداره می کنند و هر گونه آلترناتیو(جانشین) و جامعه ی مدنی مستقل را از بین می برند تا بقاء حکومت تضمین شود. به این ترتیب آنها از فقر و فلاکت وگرسنگی و نابودی و عقب ماندگی کشورهیچ ابایی ندارند چون هدف اصلی آنها حفظ حکومت خود است و بس.

 

 اما برخی امپراطوریهای عظیم مانند شوروی سابق هم با وجود زرادخانه های اتمی و موشکهای قاره پیما و ارتش سرخ 5 میلیونی و کاگ ب به خاطرکشور گشایی و تصرف نصف جهان و افزایش هزینه هایش و غفلت ازدرون و عقب ماندگی های مفرط در بخشهایی از کشور بدون اینکه گلوله ای شلیک شود فرو می پاشند و باعث حیرت جهانیان می شوند. بنابراین وقوع انقلاب یا فروپاشی  حکومتها شرایط زیادی می طلبند که باید پازلهای آن در کنار هم چیده شوند تا محقق شود.

 

اما برخی از جامعه شناسان علاوه بر رفتار حکومتها، رفتار مخالفان حکومتها را هم شرط می دانند. اگر رفتار مخالفان حکومتها مناسب  و مسالمت آمیز باشد ممکن است حکومتها راه اصلاحات و تغییر تدریجی را در پیش بگیرند. اما اگر رفتار مخالفان خشن و خشونت آمیز باشد ممکن است حکومتها راه اصلاح و تغییررا مسدود و راه انسداد و محدودیت را در پیش گیرد و فرایند انقلاب یا فروپاشی شکل بگیرد. به هرحال مسئولیت مخالفان کمتر از حکومتها نیست آنها باید با رفتار درست و سنجیده و هشدارهای لازم  ترس از اصلاحات را ازدل حکومتها بزدایند تا حکومتها با در پیش گرفتن اصلاحات و تغییرات تدریجی و مسالمت آمیز جامعه را از بی ثباتی و خطر انفجار و انقلاب دور نمایند.10/11/1396.

امان محمد خوجملی ...