تغییر شرایط و موقعییت چگونه بر رفتار انسانها تاثیر می گذارد

تغییرشرایط وموقعیت چگونه بررفتارانسان تاثیرمی گذارد

امان محمد خوجملی:انسان تنها موجودی است که می تواند ماهیت واقعی خود را پنهان و همنوعان خود را فریب دهد چون در صورت نیاز چنین توانایی را دارد. خوب را بد و بد را خوب نشان دهند. برخی دوست هستند برای سود بردن و سواری گرفتن. اما وقتی نوبت خود که رسید بهانه می آورند که من نیستم. آنتوان چوخف نویسنده روس می گوید: اگر می خواهید با کسی دوست شوید اول با تقاضای کوچکی او را آزمایش کنید که آیا او این کار کوچک را برایتان انجام می دهد یا نه؟. اگرانجام داد می توانید دوستی را شروع کنید اگرانجام نداد از دوستی با چنین آدمی صرف نظر کنید. البته شرایط و موقعیت هم به رفتاروگفتارانسان بی تاثیرنیست.

اگر انسان موقعیت انحصاری داشته باشد نگاه او به دیگران ازنگاه بالا واز سرشکم سیری خواهد بود. اگردرموقعیت رقابت قرار گیرد رفتاروگفتاراو ملتمسانه و تمناگونه خواهد بود. شما اگر به رفتار نانوایان قبل ازآزاد شدن قیمت نان نگاه کنید این تفاوت را به خوبی احساس خواهید کرد. قبل از آزاد شدن قیمتها، نان با هرکیفیتی خریدار داشت و نانوا دربند این نبود که نان را خوب بپذد یا نه؟ آیا مردم خواهند خرید یا نه؟ به هرحال نان مشتری خود را داشت اگر مردم نباشند دامداران منتظربودند که آن را بخرند چون برای هر دو طرف مقرون به صرفه بود. اما بعد از آزاد شدن قیمت نان رفتارها تغییر و آشتیها شروع شد چون نان گران را دامداران نخواهند خرید پس باید رضایت مردم جلب شود تا نان را بخرند و گرنه متضرر خواهند شد.

به قول جامعه جامعه شناسان رفتار مردم با یکدیگر در شرایط عادی و نرمال خوب است . مثلاً هنگام سوارشدن به اتوبوس و مینی بوس و تاکسی جوانان و دانشجویان به پیرزنان و پیرمردان و زنان باردار احترام می گذارند تا آنها جلوتر سوار شوند. اما به محض اینکه تعداد اتوبوسها کاهش یافت جوانان و مردها از کول یکدیگر بالا می روند تا زودترسوار شوند واز زیرماندن زنان باردار و پیرمردها و پیرزنها کسی ابایی ندارد. چرا دیروز آنگونه بود و امروز اینگونه؟ چون این ناشی ازتغییر شرایط و موقعیت است که رفتار ما را تغییر داده است و گرنه افراد که تغییرنکرده اند.

اما این شرایط برای افراد خوب و معنوی یکسان و علی السویه است آنها در هر شرایطی رفتار خود را به ندرت تغییر می دهند و همیشه در رفتار و کردار و گفتار خود ترازوی اخلاق و معنویت را معیار قرار می دهند و برای خود سخت و برای دیگران آسان می گیرند. در چنین مواقعی است که ماهیت انسانها بر ملا می شوند و گرنه در شرایط عادی همه خوب و نرمال به نظر می رسیم و در شرایط سخت و عسرت، دانسته یا ندانسه همه خود را به خوبی معرفی می کنند.آیا این به نظر شما معرفی واقعی نیست؟اما اینکه از همه انتظار داشته باشیم رفتار اخلاقی و معنوی داشته باشند اندکی دوراز واقعیت است. این وظیفه خطیر حکومت هاست که شرایط را برای همه نرمال و ایده آل نگه دارند که تا مردم برای رسیدن به اهداف و تامین مایحتاج خود اخلاق را زیر پا نگذارند. 21/3/1396 .

امان محمد خوجملی ...